Maalinta Haween- Weynaha Aduunka

Maalinta Haween- Weynaha Aduunka

‘’Soo dhawoow, Sideedii Maarso Soo Dhawoow’’
By Saacid M Gelle
March 8, 2015

Maalinta Haweenka Aduunka ama International Women's Day (IWD), sidoo kalana ah 'International Working Women's Day' waa maalin wayn oo Umadaha aduunka oo aan ka mid nahay u asteeyeen xusida iyo xurmaynta kaalinta haween waynaha caalamku ku leeyihiin horumarka umadahooda sida kaalinta Dhaqan, Dhaqaale iyo Siyasadeed.

Maalin wayn oo bulshooyinka ilbaxa ay u muujiyaan garowshiiyo iyo naxariista ay u qabaan haweenkooda oo sida hubaasha ahna ah aas-aaska bulsho ama laf dhabarta nolosha insaanka.

Hooyooyinka xaqooda iyo xurmadooda diinteena meel cad ayay iska taagtey oo in badan ayay meelo kala duwan ku xustey. Mid ka mida axaadiista rasuulka NNK laga wariyeyna ayaa ina baraya, iska dhaaf aduunyadee in Aakhirada janada lagu kasbanayo wanaajinta, iyo daryeelka hooyada oo janaduba taalo hoosta lugaha hooyada: الجنة تحت أقدام الأمهات . Guud ahaan wanaaga haweenku mudan yihiin maahan mid malin qura lagu xusi karo ee waa mid joogto ah oo ay mudan yihiin daqiiqad walba in loo ogsoonaado. Maalintaana ay tahay maalin si gaara la isugu baraarujiyo dayaca iyo dhibaatada haweenka ku haysata daafaha caalamka haba ugu darnaadeen wadamada dagaalada sukeeyo aafeeyeen iyo kuwa dhaqaalahoodu hooseeyo.

Wadamada caalamku si guud ka sokow si gaar ah ayaa uu wadan kasta goonidiisa u xusaa maantoo kale maadaama ay haweenka kaalimo kala duwan kaga jiraan bulshooyinka iyo wadamada kala duwan ee ay ku nool yihiin, daruufaha haystaana ay ku kala duwan yihiin.

Haweenka Soomaaliyeed

Haweenka Soomaaliyeed inay na dhaleen oo ay nala dhasheen markii laga so tago, waxay ku qayb wayn kasoo qaateen taariikhdii iyo marxaladihii kala duwanaa ee wadankeenu soo marey ko hor waqtigii xuriyada iyo kadibna. Mar walbana waxay ahaayeen kuwo doorkooda la mahdiyo. tusaaleyaal aan badneyd hadaan soo qaadano waxaan ka xusi karnaa:

1. Waxay u ahaayeen laf dhabar noloshii hore ee miyiga ee adkayd oo ay qaban jireen howl aad ufara badan oo aan ragu qabashadeeda aysan haweysan karin daqiiqado ka mida adeygeeda darteed. Waxay kale oo ay hadeer wali udub dhexaad u yihiin nolosha casriga ah ee magaalada oo ay wali kaalintoodii hore iyo mid ka badanba ka hayaan.

2. Waxay kasoo qayb qaateen halgankii xoriyada ee aan gumaysteyaashii kala duwanaa ee qarnigii sagaal iyo tobnaad wadankeena soo galey ee ka arimin jirey. iyagoo hiil iyo hooba lagarab istaagey dhaqdhaqaaqyadii gobanimo doonka ahaa ee ka bilowdey wadankeena. Waxaa xusid mudan in shacabkeenu garwaaqsadeen kaalintii haweenkii gobonimo doonka oo ay u dhiseen Taaladii Xaawo Taako ee ka taagnaan jirtey Caasimadii wadanka ee Xamar.

3. Xiligii xoriyada la qaatey, waxay haweenku iyogoo jilicsan oo qaarkood ilmo xambaarsanyihiin si iskaa wax u qabso ah uga soo qayb qaateen dhismihii xarumha adeega bulshada sida isbitalada iyo goobihii wax barashada maadaama uu dalku cusbaa wax walbana ay biloow ahaayeen.

4. Halgankii dal-doonka iyo dal-difaaca ahaa ee 1964tii iyo kii 1977 kii ayay aad uga dhex muuqdeen haweenku dhinac kasta. waxay ku jireen ciidamadii Xooga Dalka Soomaaliyeed qaybihiisa kala duwan waxayna ka barbar dagaalamayeen raga ayagoo muujinayay geesinimo iyo karti. Waxaa kale oo usii dheeraa taas inay kaalintoodii hooyonimo ee barbaarinta ubadka ay kasoo dhalaaleen ayagoo ku jirey daruufo qalafsan oo xaga dhaqaalaha ah maadaama wadanku uu ku jirey dagaal u baahnaa dhaqaale badan si loo kaabo ciidamada xooga dalka.

5. Burburkii dalka ka dhacey 1990kii ka dib Haweenku waxay noqdeen kuwo ay ku habsatey dhibaatoyinkii dhacayay intoodii badneyd. waxaa kusoo fakatey kaalintii raga iyagoo reerkii u noqdey aabe iyo hoyaba maadama dalkii burburey haydihii dowligaa ahaana oo loo shaqeyn jireyna meesha ka baxeen. Haweenku waxay guntiga u xirteen sidii daruufaha adaga ay uga gudbin lahaayeen qoysaskooda.

6. Qurbaha markii layimid ee laga soo qaxey wadankii, Haweenka Soomaaliyeed waxay kala kulmeen wadamidii ay usoo qaxeen dhibaatooyin badan oo xaga fahamka nolosha cusub ah iyo afka looga hadlo wadamadii kala duwanaa ee ay u qaxeen. Waxay wali kujiraan daruuftii adkayd ee la tacaalida iyo korinta familka Soomaaliyeed ee horeyba ugu haysatey wadankii. dadka inta qurbaha timi waa ay dareemi karaan nolosha dhabtaa ee ka jirta qurbaha iyo sida hooyada Soomaaliyeed wali ugu halgameyso korinta ubadkeena, Waxaa kale oo muuqatey sida aabeyaal badan aysan uga soo dhalaalin masuuliyadii aabenimo markii qurbaha la yimi.

7. Kawarqabka iyo taakuleynta eheladii wadankii ku hartey dumarku waxay ka galeen kaalin wayn oo raga kulama sina deeqbixinta iyo naxariista oo waa iyaga kuwa inta badan ka warqaba waaridkii iyo walaalahooda wali ku nool wadankii.

Wanaaga Haweenka oo kan hooyanimadu ka mid tahay waa mid aan shaki la galin karin muhiimadiisa iyo mugiisa, waana mid ay amaan iyo qadarin badan ku muteysteen, ayna tahay in goor kasta la xuso loogana mahad celinyo. Waxaa kale oo wanaagsan in daryeelka iyo u naxariistooda la hubiyo oo laga soo bilaabo markii gabadhu dhalato ilaa markey hooyada wayn noqoto la garab taagnaado si gaarana loo taageero. Hooyada Soomaaliyeed gudo iyo dibadba dhibaato muuqata iyo mid aan muuqan ayaa haysata waxaana muhiim ah in loo damqado oo looga hiiliyo daruufaha nololeed ee xili kasta soo haystey walina ay kusii sugan yihiin.

IFKA HIBO KU NOOLOOW AAKHIRO HALKII ROON  'Abwan Hadrawi'.

Saacid M Geelle

saacidiin@hotmail.com